Dispepsi (Sindirim Güçlüğü)

Dispepsi (Sindirim Güçlüğü, Hazımsızlık)

Karnın üst ve orta bölümünde tek­rar edici ve ısrarcı rahatsızlık hissi olarak tanımlanır.

Yaş

Her yaşta görülebilir.

Cinsiyet

Kadınlarda daha sık görülür.

Risk Faktörleri

Dispepside önemli olan altta organik bir neden varsa bunun belir­lenmesidir. Gastrit, virüslere bağlı ishaller, mide ülserleri, mide kanseri, safra kesesi hastalıkları, pankreas hastalıkları, inflamatuar bağırsak hastalığı (ülseratif kolit, chron hastalığı), hamilelik ve şeker hastalığına çoğunlukla dispepsi eşlik eder.

Dispepside saptanabilen bir organik hasta­lığın olmadığı durumlarda kişinin yemek ve yaşam alışkanlıkları sorgulanır. Aşın si­gara, alkol, karbonatlı içecek ve kahve tü­ketimi, stres, aşın yemek yeme, yemekleri ağız açıkken çiğneme, tam çiğnemeden yutma, yemek yerken konuşma gibi du­rumlar dispepsi için risk faktörüdür.

Helikobakter pylori (Helicobacter Pylori) bakterisi de önemli risk faktörleri arasında olup enfekte ettiği kişi­lerde gastrite neden olabilmektedir.

Belirti ve Bulgular

Midede yanma hissi, şişkinlik, bulantı, kusma, geğirme, acı su gelmesi, göğüste yanma hissi duyulabilir. Fizik muayene çoğunlukla normaldir. An­cak karaciğerde veya dalakta büyüme, ka­rında kitle ve asit gibi bulgular organik bir hastalığın göstergesidir.

Dispepsi çoğunlukla masum olmakla birlik­te bazen derin mide ülseri gibi ciddi rahat­sızlıkların da ön belirtisi olabilir. Dispeptik bir hastada; yaşın 50’nİn üzerinde olması, istemeden kilo kaybı, yutma güçlüğü, şid­detli kusma, katran rengi cıvık dışkı çıkar­ma, kan kusma, karında dolgunluk hissi gi­bi belirtilerden her hangi birisi varsa; altta ciddi bir hastalık olabilir. Bu takdirde has­tanın hemen bir sağlık kuruluşuna baş vur­ması gerekmektedir.

Tanı

Dispeptik hastalar organik bir hasta­lığı olanlar ve olmayanlar şeklinde iki kate­goriye ayrılır. Tanıda önemli olan organik nedenler olan; mide ya da duodenum ülse­ri, gastroözefageal reflü hastalığı (GÖRH), gastrit, gastroparezi (mide boşalmasının uzaması), safra kesesi taşlan, anjina gibi kalp hastalıkları, yağlı karaciğer, siroz veya karaciğer kanseri gibi karaciğer hastalıkları, pankreatit veya pankreas kanseri, çölyak hastalığı veya Crohn hastalığının tespit edilmesidir. Bu amaçla doktor hastanın şikayetine göre gerekli görürse kan tetkikleri, (tam kan sa­yımı, sedimentasyon, karaciğer fonksiyon testleri, amilaz ve gebelik testi) üst endoskopi (ucunda kamera bulunan ışıklı bir ci­hazdır; yemek borusu, mide, on iki parmak bağırsağı görüntülenip, mukozal biyopsi ve helikobakter pyiori araştırılmasına ola­nak verir), radyografik inceleme (pasaj grafisi, gastrik boşalma zamanı (özellikle şe­ker hastalarında uzar), batın sonografisi (ultrason) ve ek tetkikler isteyebilir.

Tedavi

Yaşı 45’ten küçük olan kısa süreli dispepsisi olup organik hastalık belirtileri bulunmayan kişilerde ileri araştırma yapıl­madan yaşam tarzı değişiklikleri, diyet, helikobakter pylori (h.pylori) bakterisi sapta­nan hastalara iki antibiyotik ve bir proton pompa inhibitöründen oluşan 7-14 günlük ilaç tedavisi, h.pylori saptanmayan hasta­larda ise 3 haftalık asit salgılanmasını önle­yici tedavi başlanabilir. Tütün, alkol ve kah­ve kısıtlanmalıdır. Özel bir diyet düzenle­mek gerekmemektedir, sadece hastalara kendisine dokunan besinleri almamaları önerilir. Tedavi bitiminde belirtiler tekrar eder veya tedavi ile giderilemezse organik bir patoloji ortaya çıkarmak için ileri araş­tırma yapılmalıdır.

Dispepsi ile başvuran 50 yaş üzeri bireyler veya her hangi bir yaş­ta olup yutma güçlüğü, kilo kaybı, sürekli veya ciddi ağrı, tekrarlayan kusma, katran renkli cıvık dışkılama, sarılık gibi alarm şi­kayetleriyle sağlık kuruluşuna başvuranlar­da mutlaka organik neden araştırılmalıdır. Organik patoloji tespit edildiğinde, tedavi saptanan hastalığa göre doktor tarafından belirlenir.

Seyir

Tedavi etkin olsa bile hastanın şika­yetleri sık tekrarlamaktadır. Hastaya güven vermek, doğru tanıyı koymak, hastaya ge­rekli açıklamaları yapmak ve ek olarak ilaç tedavisi başarılı tedavi oranını artıracaktır. İstatistikler dispeptik hastalann %20’sİnde gastrik (mide ülseri) veya duodenal ülser, %20’sinde irritabl bağırsak sendromu, %1’in altında bir kısımda ise kanser saptandığını göstermek­tedir.